{"id":3702,"date":"2015-05-16T11:02:29","date_gmt":"2015-05-16T14:02:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/?page_id=3702"},"modified":"2026-03-10T18:05:32","modified_gmt":"2026-03-10T21:05:32","slug":"eolica","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/geracao-de-energia-eletrica\/eolica\/","title":{"rendered":"E\u00f3licas"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">&#8220;<em>Se o vento n\u00e3o servir, utilizem os remos<\/em> &#8220;<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">Proverbio Latino<\/span><\/em><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A humanidade conhece as e\u00f3licas h\u00e1 mais de 3 000 anos. Muitas civiliza\u00e7\u00f5es utilizaram o vento para moer gr\u00e3os, bombear \u00e1gua e transportar mercadorias em barcos a vela.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A ideia de gerar energia el\u00e9trica a partir do vento surgiu no final do s\u00e9culo XIX. Portanto, a energia e\u00f3lica n\u00e3o representa uma novidade porque surgiu antes do desenvolvimento da eletricidade.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Contudo, o carv\u00e3o e o petr\u00f3leo suplantaram o vento na gera\u00e7\u00e3o de energia el\u00e9trica em decorr\u00eancia da possibilidade de armazenamento, da facilidade de transporte, e da densidade de energia.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Por outro lado, a partir da crise do petr\u00f3leo em 1970, a energia e\u00f3lica voltou a ser cogitada para a gera\u00e7\u00e3o de energia el\u00e9trica, mas a tecnologia de turbinas e\u00f3licas se mostrou pouco competitiva. <\/span><\/p>\n<figure style=\"width: 712px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/Images\/savonius.jpg\" alt=\"savonius\" width=\"712\" height=\"976\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Figura 1. Projeto de energia e\u00f3lica financiado pela Eletrobr\u00e1s na PUC\/RJ no final da d\u00e9cada de 70.<\/figcaption><\/figure>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">No Brasil, a Eletrobr\u00e1s financiou projetos de pesquisa nesta ocasi\u00e3o, mas foram descontinuados com a entrada em opera\u00e7\u00e3o da usina de Itaipu.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Na ocasi\u00e3o, a oferta de energia el\u00e9trica cresceu tanto que criaram o programa de eletrotermia para substitui\u00e7\u00e3o das caldeiras a \u00f3leo por caldeiras el\u00e9tricas. <span id='easy-footnote-1-3702' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/geracao-de-energia-eletrica\/eolica\/#easy-footnote-bottom-1-3702' title=' De acordo com dados da Eletrobr\u00e1s, o consumo de energia el\u00e9trica no Brasil em 1980 foi de 12 800 MWm, da ordem de grandeza da pot\u00eancia instada de Itaipu'><sup>1<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A quest\u00e3o ambiental e, em particular o aquecimento global, motivaram a sociedade a desenvolver energias renov\u00e1veis utilizando subs\u00eddios e incentivos que possibilitaram um desenvolvimento tecnol\u00f3gico fant\u00e1stico das turbinas e\u00f3licas. <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Paralelamente, a evolu\u00e7\u00e3o da Eletr\u00f4nica de Pot\u00eancia e a comercializa\u00e7\u00e3o de super im\u00e3s de terra raras provocaram redu\u00e7\u00f5es de custo na gera\u00e7\u00e3o e\u00f3lica.<\/span><\/p>\n<h2 id='e\u00f3licas-hoje'  id=\"boomdevs_1\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">E\u00f3licas Hoje<\/span><\/h2>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A energia e\u00f3lica se tornou a fonte de energia renov\u00e1vel que mais cresce no mundo (25% ao ano), mas responde por apenas 3% da energia renov\u00e1vel mundial. <span id='easy-footnote-2-3702' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/geracao-de-energia-eletrica\/eolica\/#easy-footnote-bottom-2-3702' title=' A gera\u00e7\u00e3o fotovoltaica apresenta \u00edndices semelhantes, mas com valores absolutos ainda menores'><sup>2<\/sup><\/a><\/span>\u00a0 Nos pa\u00edses desenvolvidos, a energia e\u00f3lica responde por 8% da eletricidade gerada e o maior crescimento ocorre na Europa devido aos fortes subs\u00eddios governamentais.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A Figura 2 mostra a evolu\u00e7\u00e3o da energia gerada pelas usinas e\u00f3licas no mundo. Observa-se um crescimento quadr\u00e1tico.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\n<div class=\"wdt-wrapper-chart-loader\" data-id=\"106\"\n     style=\"height: 600px; display: none;\">\n    <div class=\"wdt-main-item\">\n                <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left wdt-chart-one\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4 wdt-chart-three\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7 \"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2 wdt-chart-two\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5 wdt-chart-four\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6 wdt-chart-five\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-static-background\">\n            <div class=\"wdt-background-masker\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n<style>\n    \n<\/style>    <script type=\"text\/javascript\">\n        if (typeof (wpDataCharts) == 'undefined') wpDataCharts = {};\n        wpDataCharts[106] = {\n            render_data: {\"columns\":[{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\",\"orig_header\":\"ano\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"Gera\\u00e7\\u00e3o E\\u00f3lica (GWh)\",\"orig_header\":\"geracaoeolicagwh\"}],\"rows\":[[\"2000\",31],[\"2001\",38],[\"2002\",53],[\"2003\",65],[\"2004\",85],[\"2005\",104],[\"2006\",134],[\"2007\",171],[\"2008\",222],[\"2009\",278]],\"axes\":{\"major\":{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\"},\"minor\":{\"type\":\"number\",\"label\":\"\"}},\"options\":{\"title\":\"Gera\\u00e7\\u00e3o E\\u00f3lica Mundial\",\"series\":[{\"color\":\"#3366CC\",\"label\":\"Gera\\u00e7\\u00e3o E\\u00f3lica (GWh)\"}],\"height\":600,\"responsive_width\":1,\"hAxis\":{\"title\":\"Ano\",\"direction\":\"1\"},\"vAxis\":{\"title\":\"Energia [GWh]\",\"direction\":\"1\",\"viewWindow\":{\"min\":\"\",\"max\":\"\"}},\"backgroundColor\":{\"fill\":\"#FFFFFF\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\",\"rx\":0},\"chartArea\":{\"backgroundColor\":{\"fill\":\"\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\"}},\"fontSize\":\"16\",\"fontName\":\"Verdana\",\"colors\":[\"#3366CC\",\"#DC3912\",\"#FF9900\",\"#109618\",\"#990099\",\"#3B3EAC\",\"#0099C6\",\"#DD4477\",\"#66AA00\",\"#B82E2E\",\"#316395\",\"#994499\",\"#22AA99\",\"#AAAA11\",\"#6633CC\",\"#E67300\",\"#8B0707\",\"#329262\",\"#5574A6\",\"#3B3EAC\"],\"curveType\":\"function\",\"crosshair\":{\"trigger\":\"\",\"orientation\":\"\"},\"orientation\":\"horizontal\",\"titlePosition\":\"out\",\"tooltip\":{\"trigger\":\"focus\"},\"legend\":{\"position\":\"bottom\",\"alignment\":\"center\"}},\"vAxis\":[],\"hAxis\":[],\"errors\":[],\"series\":[{\"label\":\"Gera\\u00e7\\u00e3o E\\u00f3lica (GWh)\",\"color\":\"#3366CC\",\"orig_header\":\"geracaoeolicagwh\"}],\"group_chart\":false,\"loader\":false,\"chartLoaderColorSettings\":\"\",\"chartLoaderAnimationColorSettings\":\"\",\"show_grid\":true,\"type\":\"google_line_chart\",\"column_indexes\":[1,2]},\n            engine: \"google\",\n            type: \"google_line_chart\",\n            title: \"Gera\u00e7\u00e3o E\u00f3lica Mundial\",\n            container: \"wpDataChart_106\",\n            follow_filtering: 1,\n            wpdatatable_id: 146,\n            group_chart: 0        }\n    <\/script>\n\n    <div id=\"wpDataChart_106\" class=\"google_line_chart\" style=\"width: 100%\"><\/div>\n<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 12pt;\">Figura 2. Evolu\u00e7\u00e3o da energia e\u00f3lica gerada no mundo. <a href=\"https:\/\/www.iea.org\/world\/renewables\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Fonte: IEA @2025<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A Figura 3 apresenta o crescimento da pot\u00eancia instalada de gera\u00e7\u00e3o e\u00f3lica no mundo, que apresentou um crescimento linear a partir de 2010, mas voltou a crescer depois de 2019.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\n<div class=\"wdt-wrapper-chart-loader\" data-id=\"121\"\n     style=\"height: 600px;\">\n    <div class=\"wdt-main-item\">\n                <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left wdt-chart-one\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4 wdt-chart-three\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7 \"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2 wdt-chart-two\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5 wdt-chart-four\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6 wdt-chart-five\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-static-background\">\n            <div class=\"wdt-background-masker\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n<style>\n    \n<\/style>    <script type=\"text\/javascript\">\n        if (typeof (wpDataCharts) == 'undefined') wpDataCharts = {};\n        wpDataCharts[121] = {\n            render_data: {\"columns\":[{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\",\"orig_header\":\"ano\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"Pot\\u00eancia (GW)\",\"orig_header\":\"potenciagw\"}],\"rows\":[[\"1997\",8],[\"2000\",17],[\"2005\",59],[\"2010\",198],[\"2011\",238],[\"2012\",283],[\"2013\",319],[\"2014\",370],[\"2015\",416],[\"2016\",467],[\"2017\",515],[\"2018\",563],[\"2019\",622],[\"2020\",734],[\"2021\",824],[\"2022\",903],[\"2023\",1019],[\"2024\",1132]],\"axes\":{\"major\":{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\"},\"minor\":{\"type\":\"number\",\"label\":\"\"}},\"options\":{\"title\":\"Pot\\u00eancia E\\u00f3lica Instalada\",\"series\":[{\"color\":\"#3366CC\",\"label\":\"Pot\\u00eancia (GW)\"}],\"height\":600,\"responsive_width\":1,\"hAxis\":{\"title\":\"Ano\",\"direction\":\"1\"},\"vAxis\":{\"title\":\"Pot\\u00eancia (GW)\",\"direction\":\"1\",\"viewWindow\":{\"min\":\"\",\"max\":\"\"}},\"backgroundColor\":{\"fill\":\"#FFFFFF\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\",\"rx\":0},\"chartArea\":{\"backgroundColor\":{\"fill\":\"\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\"}},\"fontSize\":\"16\",\"fontName\":\"Verdana\",\"colors\":[\"#3366CC\",\"#DC3912\",\"#FF9900\",\"#109618\",\"#990099\",\"#3B3EAC\",\"#0099C6\",\"#DD4477\",\"#66AA00\",\"#B82E2E\",\"#316395\",\"#994499\",\"#22AA99\",\"#AAAA11\",\"#6633CC\",\"#E67300\",\"#8B0707\",\"#329262\",\"#5574A6\",\"#3B3EAC\"],\"curveType\":\"function\",\"crosshair\":{\"trigger\":\"\",\"orientation\":\"\"},\"orientation\":\"horizontal\",\"titlePosition\":\"out\",\"tooltip\":{\"trigger\":\"focus\"},\"legend\":{\"position\":\"none\",\"alignment\":\"end\"}},\"vAxis\":[],\"hAxis\":[],\"errors\":[],\"series\":[{\"label\":\"Pot\\u00eancia (GW)\",\"color\":\"#3366CC\",\"orig_header\":\"potenciagw\"}],\"group_chart\":false,\"loader\":true,\"chartLoaderColorSettings\":\"\",\"chartLoaderAnimationColorSettings\":\"\",\"show_grid\":true,\"type\":\"google_line_chart\"},\n            engine: \"google\",\n            type: \"google_line_chart\",\n            title: \"Pot\u00eancia E\u00f3lica Instalada\",\n            container: \"wpDataChart_121\",\n            follow_filtering: 0,\n            wpdatatable_id: 147,\n            group_chart: 0        }\n    <\/script>\n\n    <div id=\"wpDataChart_121\" class=\"google_line_chart\" style=\"width: 100%\"><\/div>\n<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 12pt;\">Figura 3. Evolu\u00e7\u00e3o da pot\u00eancia instalada de gera\u00e7\u00e3o e\u00f3lica no mundo. Fonte: IRENA-<i>RENEWABLE CAPACITY <\/i><i>STATISTICS 2025<\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 14pt;\">Este<\/span> crescimento resulta do desenvolvimento tecnol\u00f3gico das turbinas e\u00f3licas, cujos di\u00e2metro, altura e pot\u00eancia t\u00eam crescido ao longo dos \u00faltimos anos, conforme mostra a Figura 4. O crescimento das dimens\u00f5es das turbinas e\u00f3licas se concentra no mercado offshore, conforme mostra o <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/List_of_most_powerful_wind_turbines\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">link<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\" align=\"justify\">\n<div class=\"wdt-wrapper-chart-loader\" data-id=\"122\"\n     style=\"height: 600px;\">\n    <div class=\"wdt-main-item\">\n                <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left wdt-chart-one\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4 wdt-chart-three\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7 \"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2 wdt-chart-two\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5 wdt-chart-four\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6 wdt-chart-five\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-static-background\">\n            <div class=\"wdt-background-masker\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n<style>\n    \n<\/style>    <script type=\"text\/javascript\">\n        if (typeof (wpDataCharts) == 'undefined') wpDataCharts = {};\n        wpDataCharts[122] = {\n            render_data: {\"columns\":[{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\",\"orig_header\":\"ano\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"Di\\u00e2metro\",\"orig_header\":\"newcolumn\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"Altura de Torre\",\"orig_header\":\"alturadetorre\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"Pot\\u00eancia\",\"orig_header\":\"potencia\"}],\"rows\":[[\"1998\",48,63,28],[\"1999\",53,66,30],[\"2000\",58,71,33],[\"2001\",62,75,36],[\"2002\",66,79,37],[\"2003\",70,83,39],[\"2004\",73,89,41],[\"2005\",73,89,41],[\"2006\",77,92,44],[\"2007\",77,91,43],[\"2008\",79,93,44],[\"2009\",79,95,44],[\"2010\",80,99,45],[\"2011\",83,106,47],[\"2012\",88,111,49],[\"2013\",95,117,52],[\"2014\",99,115,51],[\"2015\",104,122,52],[\"2016\",109,128,53],[\"2017\",113,128,55],[\"2018\",118,133,58],[\"2022\",180,203,91]],\"axes\":{\"major\":{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\"},\"minor\":{\"type\":\"number\",\"label\":\"\"}},\"options\":{\"title\":\"Evolu\\u00e7\\u00e3o das turbinas e\\u00f3licas\",\"series\":[{\"color\":\"#3366CC\",\"label\":\"Di\\u00e2metro\"},{\"color\":\"#DC3912\",\"label\":\"Altura de Torre\"},{\"color\":\"#FF9900\",\"label\":\"Pot\\u00eancia\"}],\"height\":600,\"responsive_width\":1,\"hAxis\":{\"title\":\"Ano\",\"direction\":\"1\"},\"vAxis\":{\"title\":\"P(\\u221akW), H(m), D(m)\",\"direction\":\"1\",\"viewWindow\":{\"min\":\"\",\"max\":\"\"}},\"backgroundColor\":{\"fill\":\"#FFFFFF\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\",\"rx\":0},\"chartArea\":{\"backgroundColor\":{\"fill\":\"\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\"}},\"fontSize\":\"16\",\"fontName\":\"Verdana\",\"colors\":[\"#3366CC\",\"#DC3912\",\"#FF9900\",\"#109618\",\"#990099\",\"#3B3EAC\",\"#0099C6\",\"#DD4477\",\"#66AA00\",\"#B82E2E\",\"#316395\",\"#994499\",\"#22AA99\",\"#AAAA11\",\"#6633CC\",\"#E67300\",\"#8B0707\",\"#329262\",\"#5574A6\",\"#3B3EAC\"],\"curveType\":\"none\",\"crosshair\":{\"trigger\":\"\",\"orientation\":\"\"},\"orientation\":\"horizontal\",\"titlePosition\":\"out\",\"tooltip\":{\"trigger\":\"focus\"},\"legend\":{\"position\":\"bottom\",\"alignment\":\"end\"}},\"vAxis\":[],\"hAxis\":[],\"errors\":[],\"series\":[{\"label\":\"Di\\u00e2metro\",\"color\":\"#3366CC\",\"orig_header\":\"newcolumn\"},{\"label\":\"Altura de Torre\",\"color\":\"#DC3912\",\"orig_header\":\"alturadetorre\"},{\"label\":\"Pot\\u00eancia\",\"color\":\"#FF9900\",\"orig_header\":\"potencia\"}],\"group_chart\":false,\"loader\":true,\"chartLoaderColorSettings\":\"\",\"chartLoaderAnimationColorSettings\":\"\",\"show_grid\":true,\"type\":\"google_line_chart\"},\n            engine: \"google\",\n            type: \"google_line_chart\",\n            title: \"Evolu\u00e7\u00e3o das turbinas e\u00f3licas\",\n            container: \"wpDataChart_122\",\n            follow_filtering: 0,\n            wpdatatable_id: 148,\n            group_chart: 0        }\n    <\/script>\n\n    <div id=\"wpDataChart_122\" class=\"google_line_chart\" style=\"width: 100%\"><\/div>\n<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 12pt;\">Figura 4. Evolu\u00e7\u00e3o das turbinas e\u00f3licas<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Observa-se que a pot\u00eancia das unidades, limitadas a 3 MW para instala\u00e7\u00f5es em terra firme, continua muito pequena quando comparada com as m\u00e1quinas t\u00e9rmicas <span id='easy-footnote-3-3702' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/geracao-de-energia-eletrica\/eolica\/#easy-footnote-bottom-3-3702\" title=\"1 000 MW das nucleares\"><sup>3<\/sup><\/a><\/span> e hidr\u00e1ulicas <span id='easy-footnote-4-3702' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/geracao-de-energia-eletrica\/eolica\/#easy-footnote-bottom-4-3702\" title=\" 700 MW de Itaipu\"><sup>4<\/sup><\/a><\/span>. Por\u00e9m, a China j\u00e1 anunciou m\u00e1quinas de 26 MW para instala\u00e7\u00f5es no mar.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A Figura 5 apresenta a densidade energ\u00e9tica do vento no mundo mostrando seu aumento na dire\u00e7\u00e3o dos polos e menores valores na linha do equador.<\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_40635\" aria-describedby=\"caption-attachment-40635\" style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Global-Wind-Atlas-2021-05-02-at-5.54.28-PM.png\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-40635 size-large\" src=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Global-Wind-Atlas-2021-05-02-at-5.54.28-PM-1024x455.png\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"455\" srcset=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Global-Wind-Atlas-2021-05-02-at-5.54.28-PM-1024x455.png 1024w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Global-Wind-Atlas-2021-05-02-at-5.54.28-PM-300x133.png 300w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Global-Wind-Atlas-2021-05-02-at-5.54.28-PM-768x341.png 768w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Global-Wind-Atlas-2021-05-02-at-5.54.28-PM-1536x682.png 1536w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Global-Wind-Atlas-2021-05-02-at-5.54.28-PM-1200x533.png 1200w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Global-Wind-Atlas-2021-05-02-at-5.54.28-PM-1980x880.png 1980w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Global-Wind-Atlas-2021-05-02-at-5.54.28-PM.png 1920w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-40635\" class=\"wp-caption-text\">Figura 5. Densidade energ\u00e9tica do vento no mundo. Fonte: Global Wind Atlas<\/figcaption><\/figure>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A Figura 6 apresenta a densidade energ\u00e9tica do vento brasileiro a 200 m de altura e a Figura 7 os dados relativos ao potencial offshore.<\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_43064\" aria-describedby=\"caption-attachment-43064\" style=\"width: 1277px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-43064 size-full\" src=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Captura-de-Tela-2022-08-08-a\u0300s-19.27.54.jpg\" alt=\"\" width=\"1277\" height=\"859\" srcset=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Captura-de-Tela-2022-08-08-a\u0300s-19.27.54.jpg 1277w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Captura-de-Tela-2022-08-08-a\u0300s-19.27.54-300x202.jpg 300w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Captura-de-Tela-2022-08-08-a\u0300s-19.27.54-1024x689.jpg 1024w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Captura-de-Tela-2022-08-08-a\u0300s-19.27.54-768x517.jpg 768w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Captura-de-Tela-2022-08-08-a\u0300s-19.27.54-1200x807.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1277px) 100vw, 1277px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-43064\" class=\"wp-caption-text\">Figura 6. Potencial e\u00f3lico brasileiro. Fonte: Global Wind Atlas<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_43066\" aria-describedby=\"caption-attachment-43066\" style=\"width: 724px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-43066 size-full\" src=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Technical-Potential-for-Offshore-Wind-in-Brazil-Map1024_1.jpg\" alt=\"\" width=\"724\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Technical-Potential-for-Offshore-Wind-in-Brazil-Map1024_1.jpg 724w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Technical-Potential-for-Offshore-Wind-in-Brazil-Map1024_1-212x300.jpg 212w\" sizes=\"(max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-43066\" class=\"wp-caption-text\">Figura 7. Potencial e\u00f3lico offshore brasileiro. Fonte: Global Wind Atlas<\/figcaption><\/figure>\n<h2 id='quest\u00f5es-tecnol\u00f3gicas'  id=\"boomdevs_2\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Quest\u00f5es Tecnol\u00f3gicas<\/span><\/h2>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Basicamente, existem tr\u00eas quest\u00f5es tecnol\u00f3gicas associadas \u00e0 gera\u00e7\u00e3o e\u00f3lica:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"> o tipo de gerador,<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"> o tipo de acoplamento,<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"> e o controle da velocidade, conforme mostra a Figura 6.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<figure id=\"attachment_21774\" aria-describedby=\"caption-attachment-21774\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/turbinas_eolicas.png\"><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-21774\" src=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/turbinas_eolicas.png\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/turbinas_eolicas.png 800w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/turbinas_eolicas-300x225.png 300w, https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/turbinas_eolicas-768x576.png 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-21774\" class=\"wp-caption-text\">Figura 6. Aspectos tecnol\u00f3gicos das turbinas e\u00f3licas<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Nos prim\u00f3rdios, utilizou-se geradores de corrente cont\u00ednua, mas este tipo de m\u00e1quina se encontra em crescente desuso. <\/span><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Restam as m\u00e1quinas s\u00edncronas, tradicionalmente utilizadas na gera\u00e7\u00e3o de energia el\u00e9trica, e as m\u00e1quinas ass\u00edncronas. <span id='easy-footnote-5-3702' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href=\"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/geracao-de-energia-eletrica\/eolica\/#easy-footnote-bottom-5-3702\" title=\" O motor de indu\u00e7\u00e3o \u00e9 a m\u00e1quina ass\u00edncrona mais popular. \"><sup>5<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"> Por\u00e9m, as m\u00e1quinas s\u00edncronas requerem velocidade constante para manter a frequ\u00eancia constante. Esta caracter\u00edstica se tornou a principal raz\u00e3o de sua utiliza\u00e7\u00e3o nos sistemas de pot\u00eancia tradicionais porque controla-se a frequ\u00eancia variando a velocidade da m\u00e1quina. <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Todavia, as turbinas e\u00f3licas devem trabalhar com velocidade vari\u00e1vel para extra\u00edrem o m\u00e1ximo de energia. [nota] isto tamb\u00e9m se aplica \u00e0s turbinas hidr\u00e1ulicas[\/nota]<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">As m\u00e1quinas el\u00e9tricas necessitam de excita\u00e7\u00e3o para gerar energia e a fonte pode ser interna ou externa. <\/span><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A excita\u00e7\u00e3o interna reduz o custo do gerador, mas inviabiliza o controle de tens\u00e3o e de pot\u00eancia reativa.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Para reduzir custos, os primeiros geradores e\u00f3licos utilizaram m\u00e1quinas ass\u00edncronas com excita\u00e7\u00e3o interna porque o sistema determina a frequ\u00eancia e a velocidade da turbina a pot\u00eancia gerada. Este sistema possui a vantagem da simplicidade, mas absorve energia reativa do sistema. O aumento da quantidade e pot\u00eancia desta tecnologia provocou problemas de controle de tens\u00e3o e reativos, e ela gradativamente entrou em desuso. <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A solu\u00e7\u00e3o foi utilizar geradores ass\u00edncronos com excita\u00e7\u00e3o externa (Induction generator &#8211; IG). Inicialmente, utilizou-se o sistema com resist\u00eancias, mas posteriormente o sistema com dupla alimenta\u00e7\u00e3o (Double-feed induction generator &#8211; DFIG) se tornou o padr\u00e3o. <\/span><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Este \u00faltimo sistema apresenta menores perdas e melhor controlabilidade, mas requer conversores eletr\u00f4nicos.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Entretanto, a evolu\u00e7\u00e3o tecnol\u00f3gica n\u00e3o para. <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Com o advento dos super \u00edm\u00e3s de terra raras, os geradores s\u00edncronos com excita\u00e7\u00e3o interna (PMSG) voltaram a concorrer com os ass\u00edncronos, conforme mostra a Figura 7. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Observa-se que as m\u00e1quinas de indu\u00e7\u00e3o dominavam o mercado, mas ap\u00f3s 2010 houve um crescimento do gerador s\u00edncrono com \u00edm\u00e3s-permanente. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Por\u00e9m, o aumento da demanda provocou um aumento do pre\u00e7o dos \u00edm\u00e3s fazendo com que esta tecnologia perdesse competitividade.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\n<div class=\"wdt-wrapper-chart-loader\" data-id=\"124\"\n     style=\"height: 600px; display: none;\">\n    <div class=\"wdt-main-item\">\n                <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left wdt-chart-one\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4 wdt-chart-three\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7 \"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2 wdt-chart-two\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5 wdt-chart-four\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6 wdt-chart-five\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-static-background\">\n            <div class=\"wdt-background-masker\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n<style>\n    \n<\/style>    <script type=\"text\/javascript\">\n        if (typeof (wpDataCharts) == 'undefined') wpDataCharts = {};\n        wpDataCharts[124] = {\n            render_data: {\"columns\":[{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\",\"orig_header\":\"ano\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"IG\",\"orig_header\":\"ig\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"DFIG\",\"orig_header\":\"dfig\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"PMSG\",\"orig_header\":\"pmsg\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"DD\",\"orig_header\":\"dd\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"DD-PMSG\",\"orig_header\":\"ddpmsg\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"EESG\",\"orig_header\":\"eesg\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"CS\",\"orig_header\":\"cs\"}],\"rows\":[[\"1998\",2,7,2,35,0,0,52.45],[\"1999\",0,14,1,30,0,0,50.7],[\"2000\",0,23,2,27,0,0,44.94],[\"2001\",1,32,1,27,0,0,38.03],[\"2002\",0,41,0,37,0,0,20.86],[\"2003\",0,49,0,34,0,0,16.79],[\"2004\",0,49,0,42,0,0,8.88],[\"2005\",0,45,1,40,0,0,13.11],[\"2006\",3,51,3,39,0,0,4.01],[\"2007\",3,45,0,51,0,0,0.34],[\"2008\",0,48,0,50,0,0,0.12],[\"2009\",0,32,1,65,0,0,0],[\"2010\",1,30,1,66,0,1,0],[\"2011\",0,21,12,63,0,1,0],[\"2012\",0,17,22,57,0,2,0],[\"2013\",1,25,18,51,1,2,0],[\"2014\",5,27,17,45,3,1,0],[\"2015\",10,37,9,39,2,0,0.07],[\"2016\",15,33,7,42,1,1,0],[\"2017\",12,33,9,40,4,1,0.05],[\"2018\",8,17,16,53,3,1,0]],\"axes\":{\"major\":{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\"},\"minor\":{\"type\":\"number\",\"label\":\"\"}},\"options\":{\"title\":\"Tecnologias M\\u00e1quinas Turbinas E\\u00f3licas\",\"series\":[{\"color\":\"#3366CC\",\"label\":\"IG\"},{\"color\":\"#DC3912\",\"label\":\"DFIG\"},{\"color\":\"#FF9900\",\"label\":\"PMSG\"},{\"color\":\"#109618\",\"label\":\"DD\"},{\"color\":\"#990099\",\"label\":\"DD-PMSG\"},{\"color\":\"#3B3EAC\",\"label\":\"EESG\"},{\"color\":\"#0099C6\",\"label\":\"CS\"}],\"height\":600,\"responsive_width\":1,\"hAxis\":{\"title\":\"Ano\",\"direction\":\"1\"},\"vAxis\":{\"title\":\"Percentual\",\"direction\":\"1\",\"viewWindow\":{\"min\":\"\",\"max\":\"100\"}},\"backgroundColor\":{\"fill\":\"#FFFFFF\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\",\"rx\":0},\"chartArea\":{\"backgroundColor\":{\"fill\":\"\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\"}},\"fontSize\":\"16\",\"fontName\":\"Verdana\",\"colors\":[\"#3366CC\",\"#DC3912\",\"#FF9900\",\"#109618\",\"#990099\",\"#3B3EAC\",\"#0099C6\",\"#DD4477\",\"#66AA00\",\"#B82E2E\",\"#316395\",\"#994499\",\"#22AA99\",\"#AAAA11\",\"#6633CC\",\"#E67300\",\"#8B0707\",\"#329262\",\"#5574A6\",\"#3B3EAC\"],\"crosshair\":{\"trigger\":\"\",\"orientation\":\"\"},\"orientation\":\"horizontal\",\"titlePosition\":\"out\",\"tooltip\":{\"trigger\":\"focus\"},\"legend\":{\"position\":\"bottom\",\"alignment\":\"end\"}},\"vAxis\":[],\"hAxis\":[],\"errors\":[],\"series\":[{\"label\":\"IG\",\"color\":\"#3366CC\",\"orig_header\":\"ig\"},{\"label\":\"DFIG\",\"color\":\"#DC3912\",\"orig_header\":\"dfig\"},{\"label\":\"PMSG\",\"color\":\"#FF9900\",\"orig_header\":\"pmsg\"},{\"label\":\"DD\",\"color\":\"#109618\",\"orig_header\":\"dd\"},{\"label\":\"DD-PMSG\",\"color\":\"#990099\",\"orig_header\":\"ddpmsg\"},{\"label\":\"EESG\",\"color\":\"#3B3EAC\",\"orig_header\":\"eesg\"},{\"label\":\"CS\",\"color\":\"#0099C6\",\"orig_header\":\"cs\"}],\"group_chart\":false,\"loader\":false,\"chartLoaderColorSettings\":\"\",\"chartLoaderAnimationColorSettings\":\"\",\"show_grid\":true,\"type\":\"google_stepped_area_chart\"},\n            engine: \"google\",\n            type: \"google_stepped_area_chart\",\n            title: \"Tecnologias M\u00e1quinas Turbinas E\u00f3licas\",\n            container: \"wpDataChart_124\",\n            follow_filtering: 0,\n            wpdatatable_id: 181,\n            group_chart: 0        }\n    <\/script>\n\n    <div id=\"wpDataChart_124\" class=\"google_stepped_area_chart\" style=\"width: 100%\"><\/div>\n<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 12pt;\">Figura 7. Tipos de m\u00e1quinas el\u00e9tricas utilizadas em turbinas e\u00f3licas<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">DD &#8211; Acionamento direto<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">DD-PMSG &#8211; Acionamento direto com im\u00e3 permanente<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">EESG &#8211; Caixa multiplicadora com gerador s\u00edncrono <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">PSMG &#8211; Caixa multiplicadora com im\u00e3 permanente<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">DFIG &#8211; Caixa multiplicadora com gerador ass\u00edncrono de dupla alimenta\u00e7\u00e3o<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">IG &#8211; caixa multiplicadora com gerador ass\u00edncrono<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">CS &#8211; turbina de velocidade constante<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 14pt;\">Outros<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Outra quest\u00e3o tecnol\u00f3gica consiste no problema do ajuste da velocidade da turbina \u00e0 velocidade dos geradores. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">A velocidade de rota\u00e7\u00e3o da turbina depende da velocidade do vento e do seu di\u00e2metro. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Quanto maior o di\u00e2metro da turbina e, consequentemente, sua pot\u00eancia, menor ser\u00e1 sua velocidade de rota\u00e7\u00e3o. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Isto significa que o aumento da pot\u00eancia da turbina e\u00f3lica requer caixas multiplicadoras de velocidade ou geradores capazes de operar em baixa rota\u00e7\u00e3o.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"> Caixas multiplicadoras representam custo, peso, e mais manuten\u00e7\u00e3o. Por outro lado, geradores de baixa rota\u00e7\u00e3o tamb\u00e9m custam mais por possu\u00edrem maior quantidade de polos.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Caixas de engrenagens multiplicadoras de velocidade funcionam como transformadores de velocidade e suas dimens\u00f5es dependem da pot\u00eancia e da rela\u00e7\u00e3o de transforma\u00e7\u00e3o. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Por isso, surgiram duas alternativas tecnol\u00f3gicas; as turbinas com acoplamento direto (Direct Drive &#8211; DD) e as com caixa multiplicadora. <\/span><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Cada fabricante de turbina adota uma solu\u00e7\u00e3o, mas de acordo com a Figura 8, o mercado continua foi para o acoplamento direto.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\n<div class=\"wdt-wrapper-chart-loader\" data-id=\"123\"\n     style=\"height: 600px;\">\n    <div class=\"wdt-main-item\">\n                <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left wdt-chart-one\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4 wdt-chart-three\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7 \"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2 wdt-chart-two\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5 wdt-chart-four\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6 wdt-chart-five\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-chart-animated-background\" style=\"height: 150px\">\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-2\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-3\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-4\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-5\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-6\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-7\"><\/div>\n            <div class=\"wdt-background-masker wdt-btn-divide-left-8\"><\/div>\n        <\/div>\n        <div class=\"wdt-static-background\">\n            <div class=\"wdt-background-masker\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n<style>\n    \n<\/style>    <script type=\"text\/javascript\">\n        if (typeof (wpDataCharts) == 'undefined') wpDataCharts = {};\n        wpDataCharts[123] = {\n            render_data: {\"columns\":[{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\",\"orig_header\":\"ano\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"Acoplamento Direto\",\"orig_header\":\"acoplamentodireto\"},{\"type\":\"number\",\"label\":\"Caixa multiplicadora\",\"orig_header\":\"caixamultiplicadora\"}],\"rows\":[[\"1998\",46.49,52.45],[\"1999\",45.4,50.7],[\"2000\",53.38,44.94],[\"2001\",61.88,38.03],[\"2002\",78.56,20.86],[\"2003\",83.04,16.79],[\"2004\",91.03,8.88],[\"2005\",86.62,13.11],[\"2006\",95.83,4.01],[\"2007\",99.43,0.34],[\"2008\",99.26,0.12],[\"2009\",99.57,0],[\"2010\",98.89,0],[\"2011\",98.62,0],[\"2012\",100.01,0],[\"2013\",99.3,0],[\"2014\",99.33,0],[\"2015\",98.5,0.07],[\"2016\",99.86,0],[\"2017\",99.84,0.05],[\"2018\",99.59,0]],\"axes\":{\"major\":{\"type\":\"string\",\"label\":\"Ano\"},\"minor\":{\"type\":\"number\",\"label\":\"\"}},\"options\":{\"title\":\"Acoplamento E\\u00f3lico\",\"series\":[{\"color\":\"#3366CC\",\"label\":\"Acoplamento Direto\"},{\"color\":\"#DC3912\",\"label\":\"Caixa multiplicadora\"}],\"height\":600,\"responsive_width\":1,\"hAxis\":{\"title\":\"Ano\",\"direction\":\"1\"},\"vAxis\":{\"title\":\"Percentual\",\"direction\":\"1\",\"viewWindow\":{\"min\":\"\",\"max\":\"100\"}},\"backgroundColor\":{\"fill\":\"#FFFFFF\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\",\"rx\":0},\"chartArea\":{\"backgroundColor\":{\"fill\":\"\",\"strokeWidth\":0,\"stroke\":\"\"}},\"fontSize\":\"16\",\"fontName\":\"Verdana\",\"colors\":[\"#3366CC\",\"#DC3912\",\"#FF9900\",\"#109618\",\"#990099\",\"#3B3EAC\",\"#0099C6\",\"#DD4477\",\"#66AA00\",\"#B82E2E\",\"#316395\",\"#994499\",\"#22AA99\",\"#AAAA11\",\"#6633CC\",\"#E67300\",\"#8B0707\",\"#329262\",\"#5574A6\",\"#3B3EAC\"],\"crosshair\":{\"trigger\":\"\",\"orientation\":\"\"},\"orientation\":\"horizontal\",\"titlePosition\":\"out\",\"tooltip\":{\"trigger\":\"focus\"},\"legend\":{\"position\":\"bottom\",\"alignment\":\"end\"}},\"vAxis\":[],\"hAxis\":[],\"errors\":[],\"series\":[{\"label\":\"Acoplamento Direto\",\"color\":\"#3366CC\",\"orig_header\":\"acoplamentodireto\"},{\"label\":\"Caixa multiplicadora\",\"color\":\"#DC3912\",\"orig_header\":\"caixamultiplicadora\"}],\"group_chart\":false,\"loader\":true,\"chartLoaderColorSettings\":\"\",\"chartLoaderAnimationColorSettings\":\"\",\"show_grid\":true,\"type\":\"google_stepped_area_chart\"},\n            engine: \"google\",\n            type: \"google_stepped_area_chart\",\n            title: \"Acoplamento E\u00f3lico\",\n            container: \"wpDataChart_123\",\n            follow_filtering: 0,\n            wpdatatable_id: 150,\n            group_chart: 0        }\n    <\/script>\n\n    <div id=\"wpDataChart_123\" class=\"google_stepped_area_chart\" style=\"width: 100%\"><\/div>\n<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 12pt;\">Figura 8. Mercado dos tipos de acoplamento de turbinas e\u00f3licas<\/span><\/p>\n<h2 id='refer\u00eancias'  id=\"boomdevs_3\" align=\"justify\">Refer\u00eancias<\/h2>\n<ol>\n<li><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">BURTON, T., SHARPE, D., JENKINS, N., BOSSANYI, E., Wind Energy Handbook, John Wiley &amp; Sons, 2001.<\/span><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/globalwindatlas.info\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Global Wind Atlas<\/span><\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Se o vento n\u00e3o servir, utilizem os remos &#8220; Proverbio Latino A humanidade conhece as e\u00f3licas h\u00e1 mais de 3 000 anos. Muitas civiliza\u00e7\u00f5es utilizaram o vento para moer gr\u00e3os, bombear \u00e1gua e transportar mercadorias em barcos a vela. A ideia de gerar energia el\u00e9trica a partir do vento surgiu no final do s\u00e9culo XIX. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41551,"parent":1067,"menu_order":2,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/template-full-width.php","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-3702","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/eolica_titulo.jpg",1200,280,false],"thumbnail":["https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/eolica_titulo-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/eolica_titulo-300x70.jpg",300,70,true],"medium_large":["https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/eolica_titulo-768x179.jpg",580,135,true],"large":["https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/eolica_titulo-1024x239.jpg",580,135,true],"1536x1536":["https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/eolica_titulo.jpg",1200,280,false],"2048x2048":["https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/eolica_titulo.jpg",1200,280,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/eolica_titulo.jpg",1200,280,false],"twentytwenty-fullscreen":["https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/eolica_titulo.jpg",1200,280,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/author\/admin\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"&#8220;Se o vento n\u00e3o servir, utilizem os remos &#8220; Proverbio Latino A humanidade conhece as e\u00f3licas h\u00e1 mais de 3 000 anos. Muitas civiliza\u00e7\u00f5es utilizaram o vento para moer gr\u00e3os, bombear \u00e1gua e transportar mercadorias em barcos a vela. A ideia de gerar energia el\u00e9trica a partir do vento surgiu no final do s\u00e9culo XIX.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3702"}],"version-history":[{"count":103,"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3702\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45316,"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3702\/revisions\/45316"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1067"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.antonioguilherme.web.br.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}